ช่วงกลางเดือนธันวา 49 ได้ออกไปตลาดกิมหยงเพื่อรวบรวมข้อมูลของตลาดกิมหยง เพื่อทำสกู๊ปนำเที่ยวตลาดกิมหยงฉบับสมบูรณ์ ก็ได้ออกตระเวนถ่ายรูปทั้งในทั้งนอกตลาดกิมหยง ถ่ายไปถ่ายมาเจอลูกอะไรไม่รู้ประหลาด ๆ สอบถามพี่แม่ค้าอยู่พักใหญ่ ก็บอกจะหาข้อมูลเพิ่มเติมและนำมาเผยแพร่ให้เว็บได้ทราบกันอย่างทั่วถึง นี่แหละต้นเรื่องของบทความนี้แหละครับ

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Scaphium Macropodum Beaum.

วงศ์ : Sterculiaceae

ชื่อสามัญ : สำรอง ชื่อพื้นเมือง พุงทลาย ภาคอีสานเรียก บักจอง ชาวจีนเรียก ฮวงไต้ไฮ้

          ต้นสำรอง เป็นไม้ยืนต้นชอบขึ้นตามป่าดงดิบ มีความชื้นสูง ลำต้นตรงและสูงชะลูด ประมาณ 4-5 เมตร ไม่นิยมปลูกกัน มักขึ้นเองตามธรรมชาติ ตามภูเขาใหญ่น้อยทั่วไป พบมากทางภาคตะวันออกของประเทศ ได้แก่ จังหวัดจันทบุรี ตราด

ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่แกมขอบขนานหรือรูปไข่แกมใบหอก กว้าง 10-12 ซม. ยาว 15-25 ซม. ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่ง แยกเพศ กลีบดอกสีเขียวอ่อน มีขนสีแดงที่กลีบเลี้ยงดอกออกช่วงเดือนธันวาคม-มกราคม ผลแห้ง มีลักษณะแผ่เป็นแผ่นขนาดใหญ่ แตกขณะยังอ่อนอยู่ ทำให้มีลักษณะเหมือนเรือ เรียกว่า สำเภา ทำให้ผลปลิวตกไปได้ไกล มีเมล็ดรูปรี สีน้ำตาล เปลือกหุ้มเมล็ดชั้นนอกมีสารเมือกจำนวนมาก ซึ่งจะพองตัวในน้ำ มีลักษณะคล้ายวุ้น ผลแก่และเริ่มร่วงประมาณเดือนมีนาคม-เมษายน    ผลของต้นสำรองใช้เป็นสมุนไพรที่เข้าตำรับยาไทย สรรพคุณเป็นยาแก้ร้อนในกระหายน้ำ ทำให้รู้สึกชุ่มชื่น แก้เจ็บคอ แก้ไอ ขับเสมหะ          จุดเด่นของต้นสำรองอยู่ที่ผลซึ่งมีรูปร่างรีเมื่อแก่แล้วผิวจะเหี่ยวย่นกลายเป็นสีน้ำตาลแก่ พอร่วงจากต้นก็จะมีปีกบางๆยื่นออกมา ซึ่งส่วนปีกนั้นเรียกว่า “สำเภา” ทำให้เจ้าลูกสำรองนี้ มีลักษณะละม้ายคล้ายเรือสำเภาที่อาศัยกระแสลมให้พัดพาล่องลอยไปในอากาศ หากนึกไม่ออกลองนึกถึงลูกของต้นยางนา ที่มีปีกคล้ายกับคอปเตอร์ไม้ไผ่ของเจ้าแมวโดราเอมอน เชื่อแน่ว่าหากใครเกิดและเติบโตที่ต่างจังหวัด คงต้องเคยปล่อยลูกยางพวกนี้ลงมาจากที่สูงๆ เล่นแน่นอน เพราะความสนุกอยู่ที่ปีกของมันซึ่งมีลักษณะคล้ายใบพัดเฮลิคอปเตอร์นั่นเอง

            เริ่มจากเอาเอาลูกสำรองล้างน้ำก่อน หากคุณลองทำกินดูแนะนำสัก 2 ลูกก่อน จากนั้นนำไปแช่น้ำทิ้งไว้พักหนึ่ง เกือบ ๆ ชั่วโมง จนเม็ดมันพองขึ้น จากนั้นก็นำไปรับประทาน หรือจะกรองเอากาก/เปลือกมันออกก่อนก็ได้ อาจเติมน้ำตาล/น้ำเชื่อม เพื่อเพิ่มรสชาด ให้ดื่มง่ายก็ได้ หรือนำไปต้มเพื่อรับประทานแบบร้อน ๆ ก็ได้

บางตำรากล่าวถึงสรรพคุณที่ต่างกัน หากทานเวลาต่างกัน

• ถ้ากินช่วงตี 3 จะบำรุงปอดให้แข็งแรง รักษาโรคภูมิแพ้ หอบหืด แก้เสมหะทำให้ไม่อ่อนเพลีย
• ถ้ากินช่วงตี 5 จะช่วยบำรุงลำใส้ใหญ่ให้บริหารถ่ายเทได้ดี ช่วยให้ลำไส้บีบรัดตัวดีขึ้น ทำให้ขับถ่ายดี
• ถ้ากินช่วง 7 โมงเช้า จะช่วยรักษาและเคลือบกระเพาะอาหาร จะรักษาโรคกระเพาะได้ ดูดซับไขมัน
• ถ้ากินช่วง 9 โมงเช้า จะช่วยม้ามดูดซึมความชื้น ดูดซับไขมันในลำใส้ และกระเพราะอาหาร กินเวลานี้ช่วยลดหน้า ท้องได้ดี
• ถ้ากินช่วงบ่ายถึงเย็น จะช่วยบำรุงไตให้แข็งแรงและได้แพคตินไปสมานแผล
• ถ้ากินตอน 19.00 น. ลดไขมันในเลือด และลดโคเรสเตอรอล
• ถ้ากินก่อนนอน เป็นตัวช่วยระบายให้ขับถ่ายได้ง่ายขึ้นอีก

           หากคุณอ่านบทความนี้แล้วเกิดอยากจะลองทานขึ้นมาบ้าง สามารถเลือกซื้อได้จากร้านขายน้ำดื่มสมุนไพรทั้งหลาย แต่หากต้องการซื้อ ลูกสำรองดิบๆ เพื่อมาทำเอง สามารถซื้อได้บริเวณตลาดกิมหยง ทั้งข้างในและบริเวณหน้าตลาด ราคาที่ขายกันอยู่ถุงละ 100-120 บาท ราคาเกินคุ้มเพราะสามารถทำกินได้เป็นปีเลย ลองหาซื้อมาทานดู น้ำลูกสำรองเป็นสมุนไพร ไม่เป็นอันตรายต่อร่างกาย ดีกว่าทานน้ำอัดลมนะครับ

สำนักงานเกษตรจังหวัดจันทบุรี
แนะนำเรื่อง "ลูกสำรอง" จากผู้จัดการออนไลน์
เครือข่ายความร่วมมือบริการเภสัชสนเทศ
ข้อมูลทั่วไปหาดใหญ่
การเดินทางมาหาดใหญ่